Hivos Free to be Me Award 2026. Geen Zwijgen Meer: Onir en de Kracht van Queer Zichtbaarheid in India

Tijdens de 29e editie reiken we samen met onze partner Hivos opnieuw de Free to be Me Award uit. Met deze prijs geeft Hivos extra erkenning aan filmmakers uit landen waar het niet vanzelfsprekend is om veilig jezelf te kunnen zijn. Dit jaar gaat de award naar We Are Faheem & Karun van de Indiase regisseur Onir. Een film die laat zien hoe liefde persoonlijk is, maar nooit losstaat van de politieke werkelijkheid eromheen.

Een carrière in het teken van zichtbaarheid
Onir maakt al twintig jaar queer cinema in India. In 2005 brak hij door met My Brother… Nikhil, een van de eerste mainstream Hindi films met een gay hoofdpersoon. De film werd, zoals hij zelf zegt, “used by big NGOs, queer organizations” en hielp veel mensen in hun eigen coming-out proces.

Later maakte hij I Am, een film over onder andere de (de)criminalisering van homoseksualiteit in India. Na de historische uitspraak van het Hooggerechtshof in 2018, waarbij homoseksualiteit werd gedecriminaliseerd, wilde hij opnieuw een film maken die queer verhalen uit verschillende delen van India samenbracht.

We Are Faheem & Karun was bedoeld als onderdeel van dat grotere plan. Maar toen hij het script, waarin een legerman verliefd wordt op een lokale jongen, moest voorleggen aan het ministerie van Defensie, werd het afgewezen. Zonder duidelijke uitleg. En enkele maanden later werd zelfs in het parlement gezegd dat de film “a threat to the national security” zou zijn. Voor Onir was dat juist reden om door te gaan. Het idee dat zijn identiteit gevaarlijk zou zijn, was voor hem onacceptabel.

"Stilte is onacceptabel" – Onir

Zelf gefinancierd, op eigen risico
Toen financiers zich terugtrokken, besloot Onir de film zelf te financieren. Hij gebruikte geld uit zijn vrijgekomen levensverzekering, spaargeld en een banklening. Uiteindelijk is het project grotendeels zelf geproduceerd. Volgens Onir is onzichtbaarheid altijd iets geweest waar hij tegen vecht. Op dit punt in zijn leven vindt hij dat zwijgen geen optie meer is. “silence is unacceptable,” zegt hij.

Filmen met omwegen
Omdat het script officieel was afgewezen en de film zich afspeelt in een gevoelig grensgebied, moest Onir creatief zijn. Hij veranderde het personage van een legerman op papier in een “security guard” en gaf de film tijdelijk een andere titel voor vergunningen. In de synopsis noemde hij het een verhaal over vriendschap. Niet gelogen, maar ook niet volledig. Zo kon hij toch draaien.

Een historische vertoning in Kashmir
Op 3 januari werd de film voor het eerst vertoond in Kashmir, waar hij is opgenomen. Onir verwachtte zo’n 40 bezoekers. Er kwamen er 120. “No one walked out,” vertelt hij. De nagesprekken duurden een uur. Een trans vrouw uit het publiek zei dat ze nooit had gedacht in haar leven een film in hun eigen taal te zien waarin ze zichzelf herkende. Ze noemde het “history”, omdat het de eerste queer filmvertoning in Kashmir was. Er was ook kritiek en online woede. Maar daar stonden veel steunbetuigingen tegenover, onder andere van jonge mensen die voor het eerst voelden dat dit verhaal ook over hen ging.

“Het idee dat mijn identiteit als een bedreiging voor de nationale veiligheid zou worden gezien, was onaanvaardbaar.” – Onir

Hivos Free to be me Award
We Are Faheem & Karun gaat over twee mensen die niet worstelen met wie ze zijn, maar met een omgeving die hen onzichtbaar wil maken. De film laat zien hoe liefde kan bestaan, zelfs als de ruimte ervoor klein is. Dat is precies waar de Free to be Me Award voor staat. Films die niet alleen verhalen vertellen, maar ruimte maken.

De prijs wordt uitgereikt tijdens de 29e editie van Roze Filmdagen, van 18 t/m 29 maart in Het Ketelhuis in Amsterdam.

Onir zal zelf aanwezig zijn om de award in ontvangst te nemen en vragen van het publiek te beantwoorden.

Hivos, people unlimited

'We Are Faheem & Karun' wordt op Vrijdag 27 maart om 18.30 uur vertoont in Het Ketelhuis.
Klik hier voor meer informatie en kaartjes.